19 juli 2019

Een cursus waardoor leerkrachten in Twente armoede in de klas kunnen herkennen en bespreken. Een bewegingsprogramma voor mensen met geestelijke gezondheidsproblemen in Zwolle. Of een op de Rotterdamse praktijk gebaseerd doorwrocht wetenschappelijk artikel over doeltreffende jeugdzorg. Het is maar een greep uit de resultaten die de afgelopen jaren zijn geboekt door de veertien regionale Werkplaatsen Sociaal Domein en de dertien Academische Werkplaatsen Jeugd. Beide types werkplaatsen gaan nauwer samenwerken en successen, leerpunten en kennis beter verspreiden.

Na de afgelopen jaren veel successen te hebben geboekt, gaan de veertien regionale Werkplaatsen Sociaal Domein en de dertien Academische Werkplaatsen Jeugd de komende jaren nauwer samenwerken. De regionale focus maakt de werkplaatsen succesvol, al kan het delen van ‘good practices’ tussen de werkplaatsen nog flink verbeterd worden. Bij beide werkplaatsen ligt daar een uitdaging.

De transformaties in het sociaal domein en in de jeugdsector zijn ingrijpend voor cliënten, overheid én professionals. Zoals het hoort bij transformaties, wordt er daarbij constant nieuw terrein in kaart gebracht en ontgonnen. ‘Met de werkplaatsen zorgen we ervoor dat het niet blijft bij goede bedoelingen, maar dat er echte opbrengsten worden gerealiseerd’, zegt Erna Hooghiemstra. Zij is de onafhankelijke voorzitter van het Werkplaatsenoverleg en vertegenwoordigt de gezamenlijke Werkplaatsen Sociaal Domein bij het ministerie, kennisinstituten en andere partners. Daarnaast is ze commissielid bij Academische Werkplaatsen Jeugd.

Bijna alle hogescholen aangehaakt

De Werkplaatsen Sociaal Domein zijn regionale samenwerkingsverbanden van hogescholen en lectoraten, zorg- en welzijnsorganisaties en gemeenten. Ze richten zich op praktijkonderzoek, innovatie en deskundigheidsbevordering op het gebied van maatschappelijke ondersteuning, participatie en jeugd. Vrijwel alle hogescholen zijn inmiddels aangehaakt bij één van de werkplaatsen, meestal via de opleidingen social work, maar ook via de zorgopleidingen. De werkplaatsen worden financieel ondersteund door het ministerie van VWS.

Lokale vraag verschilt sterk

De Werkplaatsen Sociaal Domein werken samen op verschillende terreinen en thema’s, maar zijn er in de eerste plaats voor- en van de regio’s. Vragen van gemeenten, instellingen, opleidingen, burgers en cliënten sturen de onderzoeksactiviteiten, de praktijkontwikkeling en de scholing.  

Een voorbeeld hiervan is de manier waarop mensen met niet aangeboren hersenletstel (NAH) nu in Almere hun eigen ondersteuning regelen. Wat begon als een voorzichtig participatieproject vanuit de werkplaats voor cliënten met NAH die zich niet gehoord voelden, is nu in de vorm van het NAH-Forum een trotse verzamelplaats voor cliënten en mantelzorgers die zélf de ondersteuning regelen, waarvan ze vinden dat die nodig is.

Hooghiemstra: ‘De hogescholen zijn gericht op de regio en leiden op voor de regionale arbeidsmarkt. De lokale vraag verschilt ook sterk.’ Zo is de Utrechtse werkplaats kUs een kennisplatform over de hele breedte van het sociaal domein. De werkplaats Flevoland heeft zich juist gespecialiseerd in het thema klantperspectief in ondersteuning en zorg. De regionale focus maakt de werkplaatsen succesvol, denkt Hooghiemstra. Het betekent namelijk dat concrete antwoorden worden geformuleerd op concrete vragen die een concrete eigenaar hebben.

Zichtbaarheid en vindbaarheid vergroten

Eén van de leerpunten van de laatste jaren is wel dat het delen van ‘good practices’ tussen de werkplaatsen nog flink verbeterd kan worden. Hooghiemstra: ‘Door de regionale opzet lijkt wat er in de werkplaatsen gebeurt allemaal maatwerk, maar daar zijn wel degelijk ook brede lessen uit te leren. Voor de periode 2020-2022 hebben we met het ministerie van VWS en de VNG afgesproken dat we dit verder gaan professionaliseren.’ Hooghiemstra hoopt dat mede hierdoor de zichtbaarheid en vindbaarheid van de Werkplaatsen Sociaal Domein worden vergroot. ‘Er zijn gemeentes die enthousiast participeren en slim gebruik maken van de expertise die is samengebracht in de werkplaats in hun buurt. Maar er zijn er ook die er nog helemaal niets mee doen – en dat is een gemiste kans.’

 

Erna Hooghiemstra

Vorm, inhoud en relaties

De Werkplaatsen hebben drie kenmerkende krachtlijnen: vorm, inhoud, en relaties. Het samenspel tussen deze drie is cruciaal.

Dossier op Sociale Vraagstukken

Wat te doen tegen eenzaamheid? Hoe kan de zelfredzaamheid van jongeren met een beperking worden verbeterd? Wat spelen sociaal werkers nu eigenlijk klaar? De Werkplaatsen Sociaal Domein doen onderzoek naar zulke vragen, midden in de praktijk, met vaak onorthodoxe methoden, en waar beleidsmakers en uitvoerders wat aan hebben. In een dossier over de Werkplaatsen publiceert Sociale Vraagstukken met regelmaat artikelen over opvallende en kenmerkende voorbeelden uit recent onderzoek. 

Nieuwsbrief