Platteland

Sluiting dorpshuizen op noordelijk platteland is een kleine ramp

Lector arbeidsparticipatie Louis Polstra maakte zich afgelopen voorjaar grote zorgen over de situatie in het noorden van Nederland. Gemeenten zouden de verwachte instroom in de bijstand financieel niet kunnen bolwerken. Hoewel zijn zorgen maar deels terecht bleken, blijft hij pleiten voor meer digitaal contact en experimenten met de basisbaan. 

In een interview op Sociale Vraagstukken voorspelde Polstra, verbonden aan de Hanzehogeschool Groningen, in mei vorig jaar dat meer noorderlingen in de bijstand zouden komen en dat de bestaande armoede in de regio fors zou toenemen. Voor een deel is zijn voorspelling uitgekomen. In de agglomeratie Groningen-Assen is, net als in alle andere steden in ons land, de economie door de coronamaatregelen zo goed als stilgevallen.

Op de fiets aangewezen

Op het platteland om dit stedelijk gebied heen, een streek die al generaties lang wordt gekenmerkt door economische stagnatie en armoede, valt de economische teruggang mee. Sterker nog, voor veel bewoners van de regio is veel hetzelfde gebleven. Dat is niet bepaald positief. Polstra: ‘Een groot aantal bewoners is werkloos en leeft soms al generaties lang in armoede. Menigeen is, vanwege geldgebrek, op de fiets aangewezen om naar de sociale dienst en het werkplein te gaan. Instanties die veelal zijn gevestigd in de grotere kernen, soms wel twintig kilometer verderop. Fietsen is weliswaar gezond, maar als de afstand te groot is vaak een reden voor mensen om thuis te blijven.' 

Meevallers

In tegenstelling tot wat Polstra vorig voorjaar verwachtte, is ook het inkomensverlies voor de Groningse gemeenten alleszins meegevallen. Hij vermoedt dat dit onder andere te maken heeft met het ontbreken van een grote toeristenindustrie. ‘Daardoor deert het de regio nauwelijks dat de horeca op slot is gegaan. Sterker nog, het dagjestoerisme en de inkomsten daaruit zijn de afgelopen maanden juist gestegen.’ Dankzij deze twee meevallers, minder mensen in de bijstand en minder inkomstenverlies dan verwacht, zijn de financiële problemen voor gemeenten niet groter geworden dan ze al waren. ‘Neemt niet weg dat bijvoorbeeld Stadskanaal het beheer over haar financiën aan de provincie heeft overgedragen. Veel andere gemeenten, waaronder Hoogeveen, kunnen mede vanwege de uitvoeringskosten voor het sociaal domein het hoofd nauwelijks boven water houden.’

Dichte dorpshuizen

Wel volledig uitgekomen is Polstra’s verwachting dat de belangrijke ontmoetingsplekken op het noordelijke platteland, de dorpshuizen, allemaal zouden sluiten. ‘Dat de dorpshuizen dicht zijn gegaan, is vanuit het gezondheidsperspectief prima, de kans op besmetting is daarmee aanzienlijk verkleind. Sociaal gezien vormt het echter een kleine ramp, vooral voor de vele dorpsbewoners die nauwelijks over sociaal, economisch en cultureel kapitaal beschikken en voor hun sociale contacten vrijwel geheel afhankelijk zijn van ontmoetingen in het dorpshuis.’

Magazine 'Op afstand nabij'
Bovenstaande is een inleiding op het artikel 'Sluiting dorpshuizen op noordelijk platteland is een kleine ramp' van de Werkplaats Sociaal Domein Noord dat is gepubliceerd in het gezamenlijke magazine van de Werkplaatsen 'Op afstand nabij'. Bekijk de pdf om het gehele artikel en andere artikelen van de Werkplaatsen Sociaal Domein over de geleerde lessen in de coronacrisis te lezen.