Het beter bereiken van ouderen in (financieel) kwetsbare situaties
Hoe bereik je ouderen met financiële zorgen die nu niet worden gezien door hulp en ondersteuning? Een antwoord ligt soms dichterbij dan je denkt: bij de mensen die al geholpen worden. De Werkplaats Sociaal Domein Arnhem en Nijmegen ontwikkelde samen met de praktijk de gids 'Ik deel het in vertrouwen'. Deze publicatie bundelt inzichten uit het project Ouderen en Bestaanszekerheid en bevat een reflectietool voor teams, praktijkverhalen en een flyer met voorbeeldzinnen om het gesprek te openen. Ook is er een podcast. Samen bieden ze professionals en vrijwilligers handvatten om signalen via bestaande cliënten beter op te merken en bespreekbaar te maken.
Een buurman die de vuilnisbak buitenzet
Stel: je begeleidt als vrijwilliger Henk (79) bij zijn thuisadministratie. Na een moeilijke periode heeft hij weer overzicht over zijn administratie. Op een dag vertelt hij terloops over zijn buurvrouw Irèna. Haar gordijnen zijn vaak dicht, haar tuin is verwaarloosd en toen hij laatst even binnenkwam, was het ijskoud in huis. In de gang lag een stapel ongeopende post.
Dit soort signalen komen vaker voor dan je misschien denkt. In het driejarige project Ouderen en Bestaanszekerheid van de Werkplaats Sociaal domein Arnhem en Nijmegen, leeratelier Armoede, hoorden we keer op keer hetzelfde: cliënten die hun administratie weer op orde hebben, noemen op een gegeven moment iemand in hun omgeving om wie ze zich zorgen maken en in wiens situatie ze zich herkennen.
Geleend vertrouwen als brug
Wat opviel in de gesprekken en bijeenkomsten met ouderen, vrijwilligers en professionals: het vertrouwen dat iemand heeft opgebouwd met een hulpverlener kan dienen als brug naar een ander. Dat concept heet geleend vertrouwen. Irèna vertrouwt de hulpverlening niet automatisch, maar ze vertrouwt Henk wel. Als Henk op een open manier vertelt wat de hulp hem heeft opgeleverd, hoeft Irèna niet bij nul te beginnen. Ze kan steunen op zijn ervaring. Met een oprecht mens tot mens gesprek. Bijvoorbeeld door te zeggen: "Ik heb zelf hulp gekregen toen ik het overzicht kwijt was. Dat heeft me echt rust gegeven." Of: "Als je wilt, kan ik je een kaartje geven van waar ik hulp kreeg."
Vers van de pers: een gids met reflectietool
De opgedane inzichten zijn gebundeld in de gids 'Ik deel het in vertrouwen'. Centraal staat een reflectietool die teams van vrijwilligers en professionals helpt om signalen via bestaande cliënten beter te herkennen en samen te bepalen wat een passende vervolgstap is. De tool past goed in een vrijwilligersoverleg, teambespreking of een workshop.
De gids bevat daarnaast praktijkverhalen vanuit het perspectief van ouderen, achtergrondinformatie over drempels in het systeem en een flyer met voorbeeldzinnen waarmee ouderen zelf het gesprek kunnen openen met iemand in hun omgeving.
Hoewel de gids specifiek gaat over ouderen met financiële zorgen, lijken de inzichten breder toepasbaar voor iedereen die werkt met mensen in kwetsbare situaties.